Øvingsoppgåve 9.1. (refleksjon rundt Generasjon.com og leksjonen)
Det er tydeleg at media er blitt meir og meir sentral i barn og unges identitetsskaping og kunnskapsbygging dei siste åra. Det er dermed ikkje lenger berre skulen som påverkar elevane i danningsprosessen deira. Borna har i dagens samfunn mykje større fridom i forhold til kva dei vil sjå på eller finne informasjon om, sidan Internett er ei enorm kjelde til informasjon og underhaldning, og derfor får også foreldre og lærarar mindre kontroll med kva elevane lærer av haldningar.
Dette kan vere ei utfordring, i tillegg til andre problem som kan kome av nettbruk, som digital mobbing, nettkriminalitet og seksuell trakassering. Men det fins også mange mogelegheiter ved dei digitale media, og dette bør ein som lærarar ta tak i , i tillegg til å informere elevane om kva dei bør vere forsiktige med og lære elevane gode haldningar (fokus på personvern og trygg bruk av nett) Mange elevar har ein viss digital kompetanse når dei byrjar på skulen, og dette bør ein ta tak i i skulen, og lære elevane korleis dei kan nytte digitale media på måtar som kan vere nyttige for dei.
Tønnesen peikar på at datamaskina, ved sidan av TV er den tekniske kanalen som er omgitt med mest prestisje, og at unge kan markere seg ved å gjere eigne val. For å forstå korleis vi kan utnytte potensialet i barn og unges digitale arena, må vi forstå deira konsumentrolle. (Tønnesen, 2007: 51) Dette temaet er eit stort område som det kan vere vanskelig å få oversikt over, men det er viktig at ein som lærarar prøvar å setje seg inn i elevane sin digitale kvardag, og finne ut korleis dei bruker digitale media, slik at det er mogeleg å finne ut kva som vil fungere i skulen, og kva som i større grad kan motivere elevane, slik at dei føler skulearbeidet er relevant og meiningsfylt for kvardagen deira.
I følgje Tønnesen er det forskjell på kva gutar og jenter brukar PC-en til. I 15-åringar sine svar på eit spørjeskjema om kva dei brukar datamaskina mest ttil (2004) var det flest av gutane som svarte at dei brukte datamaskina mest til spel, medan det var flest av jentene som svarte at dei brukte den mest til chat og e-post. (Tønnesen, 2007, s. 38) Det kan derfor vere ei kjønnsfordeling i forhold til digitale interesser blant elevane som ein bør ta omsyn til som lærar i skulen. Ein kan f.eks. veksle mellom bruk av ulike typar digitale aktivitetar, slik at alle elevane får jobbe med noko som interesserar dei av og til.
Tønnesen skriv også at ein del av kompetanseoppbygginga og kunnskapsproduksjonen i oppveksten forflyttast til nye arenaer "der de jevnaldrende som kan litt mer en de andre blir viktige læremestre" (Tønnesen, 2007: 11). Eksempel på dette finn ein bl.a. på YouTube, der mange folk, både barn og vaksne har lagt ut over 1 milliard videoar! Her kan ein lære om alt ein kan tenke seg, frå å spele gitar og sjå på treningstips, til å lære om menneskets evolusjon frå apane. Så det er absolutt potensiale for konstruktiv bruk av dette mediet i skulen. Det kan vere eit nyttig supplement til læreboka for å visualisere ulike tema, slik at lærestoffet kanskje blir meir forståeleg for elevane. Men utfordringa kan vere å finne gode filmar sidan der er så mange å velje i mellom, og elevane kan lett bli distraherte av useriøse filmar, så her bør lærar velje ut relevante filmar på førehand.
Andre digitale verkty elevane gjerne brukar på fritida som kan vere nyttige i skulen, er:
- Blogg: Dei kan skrive samansette tekstar, lage digitale porteføljer, skrive logg og diskutere faglege tema med lærar, medelevar og andre.
- Flickr: Kan nyttast til å finne og lagre bilete til bruk i kunst og handverk.
- MSN og Facebook: Elevane kan få svar på spørsmål i forbindelse med skulearbeid, eller skrive beskjedar til lærar utanom skuletid.
- Spel (ulike typar spel som kan gi elevane fagleg læring)
Ein kan også introdusere andre digitale verkty som elevane kanskje ikkje brukar i så stor grad på fritida, men som dei likevel kanskje synest er kjekke, som
- Comic Life (lage digitale teikneseriar)
- Prezi (lage fantasifulle presentasjonar)
- Xtranormal Activity (lage animasjonsfilmar)
Kjelde:
Tønnesen, E. S. (2007). Generasjon.com - Mediekultur blant barn og unge, Oslo, Universitetstforlaget.
Leksjonar:
Amdam, S. (2010). Digital arena 1. Barn og unge sin digitale arena.
Antvort, K. (2010). Digital arena 2. Barn og unges digitale arena.
Antvort, K. og Bakke Sæterås, K. (2010) Sammensatte tekster.
torsdag 25. februar 2010
onsdag 10. februar 2010
Digitale tankekart
Tankekart i MinDomo
Fordelar med digitale tankekart er at det er lett å strukturere, det er ingen fysisk avgrensing, det er lett å redigere og angre, lett å arkivere og finne att, og lett å eksportere/ presentere for andre. I MinDomo kan ein også samarbeide med andre i same tankekart.
I skulen kan ein f.eks. nytte tankekart til å få oversikt over eit tema, ta notat, idemyldre, lage disposisjon til ei oppgåve, planlegging, hjelp til å huske viktige stikkord før prøver, som kognitiv støtte og ved samarbeid. Mykje av dette er nyttig både på skulen, i arbeid og for dagleglivet ellers.
Eg har laga eit tankekart i MinDomo som hjelp til planlegging og strukturering av ei gruppeoppgåve i Mat og Helse: Utforsking av matpåstandar. Det var ei god hjelp for å få oversikt over kva vi skal gjere, og korleis vi kan finne svar på oppgåva. Lenka til tankekartet er å finne her: http://www.mindomo.com/view.htm?m=a68a87c961c249f9b80d39a8506316d7
Her er også eit bilete av tankekartet:
Fordelar med digitale tankekart er at det er lett å strukturere, det er ingen fysisk avgrensing, det er lett å redigere og angre, lett å arkivere og finne att, og lett å eksportere/ presentere for andre. I MinDomo kan ein også samarbeide med andre i same tankekart.
I skulen kan ein f.eks. nytte tankekart til å få oversikt over eit tema, ta notat, idemyldre, lage disposisjon til ei oppgåve, planlegging, hjelp til å huske viktige stikkord før prøver, som kognitiv støtte og ved samarbeid. Mykje av dette er nyttig både på skulen, i arbeid og for dagleglivet ellers.
Eg har laga eit tankekart i MinDomo som hjelp til planlegging og strukturering av ei gruppeoppgåve i Mat og Helse: Utforsking av matpåstandar. Det var ei god hjelp for å få oversikt over kva vi skal gjere, og korleis vi kan finne svar på oppgåva. Lenka til tankekartet er å finne her: http://www.mindomo.com/view.htm?m=a68a87c961c249f9b80d39a8506316d7
Her er også eit bilete av tankekartet:
tirsdag 9. februar 2010
Verkty for arbeid med samansette tekstar
Eg har sett på verktya Comic Life og Prezi, og vil skrive litt om kva mogelegheiter desse kan gi for arbeid med samansette tekstar i skulen. UFD (2006) beskriv samansette tekstar slik: "Hovedområdet sammensatte tekster viser til et utvidet tekstbegrep der tekst kan vere satt sammen av skrift, lyd og bilder i et samlet uttrykk. Det inneberer arbeid med tekster som bildebøker, tegneserier, aviser, reklame, nettsider, sangtekster, film og teater." (UFD, 2006: 42)
Comic Life: Dette er eit artig program som ein kan nytte for å lage teikneseriar, bildeseriar med tekst, historier med tekst og bilete o.l. Det er derfor eit nyttig program i forhold til arbeid med samansette tekstar i skulen, f.eks. teikneseriar og bildefortellingar i norsk, kreativ framstilling av bilete i kunst og handverk, og å skrive logg med bilete ved f.eks. forsøk og feltarbeid i naturfag. Ein kan også til ei viss grad nytte det til å presentere tema i forbindelse med prosjektarbeid eller andre oppgåver i dei ulike faga, men andre program, som Prezi er kanskje meir tenkt til presentasjon.
Comic Life er eit enkelt program, der ein kan velje mellom ulike typar oppsett, dra inn eigne bilete, sette inn snakkebobler eller tekstboksar og skrive tekst med ulike typar skrift og størrelse. Eg prøvde det, og det gikk raskt å finne ut korleis det virkar, så det kan vere ein fordel viss ein skal jobbe med teikneseriar i småskulen f.eks. Det er lisensiert, men ein kan prøve det gratis i 30 dagar. Det har også ein utdanningsversjon til redusert pris. Programmet må lastast ned og installerast på PC-en.
I norskfaget kan ein knyte bl.a. desse kompetansemåla til bruk av Comic Life:
I kunst og handverk er desse kompetansemåla relevante:
I naturfag er dette kompetansemålet aktuelt:
Her har eg laga eit eks. på biletforteljing med ein skitur i Comic Life.
Prezi: Dette er eit web-basert presentasjonsverkty, men det kan også lastast ned. Det fins både betalingsversjonar og ein Edu-versjon for lærarar og studentar som er gratis. Her må ein lage seg ein brukarkonto. Presentasjonen består av eit stort ark, der ein kan legge til bilete, animasjonar, tekst osv. Alle elementa her kan roterast, endrast i storleik og flyttast. Ein kan så teikne opp ein "sti" for kva rekkefølgje elementa skal visast i, og zoome inn der ein vil ha eit nermare blikk på ulike delar av presentasjonen. Presentasjonane kan også redigerast i ettertid.
I forhold til arbeid med samansette tekstar i skulesamanheng, er dette eit veldig enkelt og bra verkty for elevane å bruke for å presentere arbeid dei har gjort i ulike fag i form av ein samansett tekst. Presentasjonen kan bli ganske stilig ved å bruke ulike verkty, slik at det blir artig for elevane både å lage den og å sjå på andre sine presentasjonar.
I naturfag er desse kompetansemåla relevante:
I samfunnsfag er dette aktuelle kompetansemål:
Her er ei lenke til ein film på nettsida til Prezi som beskriv korleis Prezi kan vere eit nyttig presentasjonsverkty: http://prezi.com/
Kjelder: UFD (2006) Læreplanverket for kunnskapsløftet. Midlertidig utgåve, 2006. Oslo: Utdannings- og forskingsdepartementet.
Comic Life: Dette er eit artig program som ein kan nytte for å lage teikneseriar, bildeseriar med tekst, historier med tekst og bilete o.l. Det er derfor eit nyttig program i forhold til arbeid med samansette tekstar i skulen, f.eks. teikneseriar og bildefortellingar i norsk, kreativ framstilling av bilete i kunst og handverk, og å skrive logg med bilete ved f.eks. forsøk og feltarbeid i naturfag. Ein kan også til ei viss grad nytte det til å presentere tema i forbindelse med prosjektarbeid eller andre oppgåver i dei ulike faga, men andre program, som Prezi er kanskje meir tenkt til presentasjon.
Comic Life er eit enkelt program, der ein kan velje mellom ulike typar oppsett, dra inn eigne bilete, sette inn snakkebobler eller tekstboksar og skrive tekst med ulike typar skrift og størrelse. Eg prøvde det, og det gikk raskt å finne ut korleis det virkar, så det kan vere ein fordel viss ein skal jobbe med teikneseriar i småskulen f.eks. Det er lisensiert, men ein kan prøve det gratis i 30 dagar. Det har også ein utdanningsversjon til redusert pris. Programmet må lastast ned og installerast på PC-en.
I norskfaget kan ein knyte bl.a. desse kompetansemåla til bruk av Comic Life:
- uttrykke egne tekstopplevelser gjennom ord, tegninger, bilder, musikk og bevegelser (etter 2. årstrinn)
- lage fortellinger ved å kombinere ord, lyd og bilde (etter 4. årstrinn)
- lage sammensatte tekster med bilder, utsmykninger og varierte skrifttyper til en større helhet, manuelt og ved hjelp av digitale verktøy (etter 7. årstrinn)
I kunst og handverk er desse kompetansemåla relevante:
- sette sammen og vurdere hvordan skrift og bilde kommuniserer og påvirker hverandre i ulike sammenhenger (etter 7. årstrinn)
- dokumentere eget arbeid i multimediepresentasjoner (etter 10. årstrinn)
I naturfag er dette kompetansemålet aktuelt:
- skrive logg ved forsøk og feltarbeid og presentere rapporter ved bruk av digitale hjelpemidler (etter 10. årstrinn)
Her har eg laga eit eks. på biletforteljing med ein skitur i Comic Life.
Prezi: Dette er eit web-basert presentasjonsverkty, men det kan også lastast ned. Det fins både betalingsversjonar og ein Edu-versjon for lærarar og studentar som er gratis. Her må ein lage seg ein brukarkonto. Presentasjonen består av eit stort ark, der ein kan legge til bilete, animasjonar, tekst osv. Alle elementa her kan roterast, endrast i storleik og flyttast. Ein kan så teikne opp ein "sti" for kva rekkefølgje elementa skal visast i, og zoome inn der ein vil ha eit nermare blikk på ulike delar av presentasjonen. Presentasjonane kan også redigerast i ettertid.
I forhold til arbeid med samansette tekstar i skulesamanheng, er dette eit veldig enkelt og bra verkty for elevane å bruke for å presentere arbeid dei har gjort i ulike fag i form av ein samansett tekst. Presentasjonen kan bli ganske stilig ved å bruke ulike verkty, slik at det blir artig for elevane både å lage den og å sjå på andre sine presentasjonar.
I naturfag er desse kompetansemåla relevante:
- publisere resultat fra egne undersøkelser ved å bruke digitale verktøy (etter 7. årstrinn)
- foreta relevante værmålinger og presentere resultatene med og uten digitale hjelpemidler (etter 7. årstrinn)
I samfunnsfag er dette aktuelle kompetansemål:
- lage visuelle framstillingar av to eller fleire tidlege elvekulturar ved hjelp av digitale verkty (etter 7. årstrinn)
- planlegge og presentere reiser til Europa og andre verdsdelar ved å bruke digitale verktøy (etter 7. årstrinn)
Her er ei lenke til ein film på nettsida til Prezi som beskriv korleis Prezi kan vere eit nyttig presentasjonsverkty: http://prezi.com/
Kjelder: UFD (2006) Læreplanverket for kunnskapsløftet. Midlertidig utgåve, 2006. Oslo: Utdannings- og forskingsdepartementet.
torsdag 21. januar 2010
Presentasjon av sosiale verkty i Wikien
Gruppa vår (nr. 3) ; May Helen Gjengedal, Marie Bortheim og Tove Merete Bøe, har i wikien vår skreve om ulike funksjonar i fire sosiale nettsamfunn: Facebook, MSN, Wiki og YouTube. Vi har også kommentert korleis ein kan bruke desse på ein pedagogisk måte i skulen.
Lenka til gruppe-wikien vår er å finne her: http://dklgruppe3.wikispaces.com/
Lenka til gruppe-wikien vår er å finne her: http://dklgruppe3.wikispaces.com/
onsdag 13. januar 2010
Sosial Web
Nettsamfunn i skulen:
Det ligg store mogelegheiter i det å ta i bruk den sosiale weben (Web 2.0) i skulen. Elevane kan då enkelt laste opp og dele kunnskap med kvarandre, og dette ligg det mykje lærdom i, både i forhold til digital og sosial kompetanse, og i forhold til opparbeiding av fagkunnskap. Her er det mogelegheit for bruk av multimodale tekstar (tekst, lyd og bilete) i undervisninga, som mange elevar lærer lettare av enn berre å lese ein tekst. Samtidig kan ein kanskje klare å engasjere skuleleie elevar som ikkje forstår vitsen med skulen, fordi mykje av innhaldet der ikkje er relatert til dagleglivet deira (som består mykje av digitale medium). Digital kompetanse (ein av 5 gr.leggande ferdigheiter) og bruk av samansatte tekstar er også ein viktig del av LK 06.
Det ligg også ein del utfordringar i det å ta i bruk sosiale nettstadar i skulen. For det fyrste kan det vere ein fare for at elevane sit på Facebook eller YouTube og ser på lite faglege ting i staden for å følgje med i undervisninga, og det er kanskje ein del elevar som ukritisk melder seg inn i mange ulike nettsamfunn og publiserar ting utan å tenke over konsekvensane. Derfor er det lurt å ta nokre forholdsreglar, som f.eks. å vere tydeleg på kva metodar og medium som skal brukast i undervisninga, og ha klare retningslinjer for bruk av Internett og nettsamfunn som er utarbeida av lærarar og elevar saman. F.eks. treng ikkje elevane ha eigne pc-ar tilgjengelege på pulten heile tida, men dei kan få jobbe med data i eigne timar på datarom. Slik blir mest mogeleg av tida brukt til faglege ting. Lærar bør også ha mest mogeleg oversikt over kva elevane jobbar med, og bør derfor vere registrert på dei same stadane som elevane.
Eks. på sosiale nettsamfunn i skulen:
YouTube: På YouTube kan ein finne filmar om all verdens tema ein kan tenke seg, og det er enkelt å laste opp filmar til eiga side (viss ein har registrert seg - noko som er enkelt) og søke i andre sine filmar, der ein også får tips til andre filmar innanfor same tema. Her kan ein lære mykje, også innanfor skulefaglege tema. Dette er ein god ressurs som kan nyttast i undervisninga på mange måtar. Elevane kan laste ned/lagre relevante videoar, og kanskje laste opp videoar som dei lagar på skulen. Mange elevar nyttar denne nettstaden i fritida si, og derfor bør ein vise interesse og utnytte den kompetansen elevane har på dette feltet. Ei utfordring kan vere at elevane blir distrahert av mange andre filmar som ikkje er relatert til undervisninga. Derfor bør det kanskje i størst grad vere eit medium læraren brukar til å vise eksempel frå ulike faglege tema på ein projektor i klasserommet e.l. Det kan mange elevar som synest det er mykje meir spennande og meir lærerikt å sjå filmar i forhold til å berre lese i ei bok, fordi dei får fleire inntrykk i form av både lyd, bilete og tekst. Dei blir sannsynlegvis også meir motivert når dei ser at læraren tek fritidskulturen deira på alvor, og ser nokon av dei same mogelegheitane som dei gjer i forhold til desse nettsamfunna.
Facebook: Veldig mange unge er registrert på Facebook og brukar dette dagleg, eller i alle fall fleire gongar i veka. Her kan ein skrive kva ein gjer på i augeblinken, kommentere andre sine innlegg, melde seg inn i ulike grupper alt etter interesse og diskutere ulike tema, chatte, legge til ulike spel og underhaldning, videoar, bilete, musikk og mykje meir. Derfor er det mange mogelegheiter for skulearbeid her, f.eks. i forhold til multimodale tekstar. I staden for at elevane må lure seg til å sjekke sida si i timane, kan dei heller bruke det i skuletimane på ein fornuftig måte, f.eks. få i oppgåve å skrive innlegg om eit tema på ei gruppeside,
ha faglege diskusjonar med medelevane, elevane kan kome med spørsmål til læraren og medelevane viss dei legg kvarandre til som kontakter. Det er også ein plass der skulen kan legge ut informasjon.
Del og bruk: Dette er eit nettverk for lærarar, pedagogar, forskarar, byråkratar, bibliotekarar og andre med interesse for sosial web, IKT og skule. Ein kan dele meiningar og kunnskapar om ulike skulefaglege tema og Sosial Web/ IKT. Her kan f.eks. lærarar kome med innspel i forhold til korleis ein kan bruke IKT i undervisninga og få gode tips til undervisningsopplegg av andre. Eg er litt usikker på kor relevant dette er for elevar, for det virkar som det er helst for lærarar og liknande.
Kjelder:
Hontvedt, M. (2008) Forskning viser vei 14 - ITU. Internett. Tilgjengeleg
frå: http://www.ituarkiv.no/filearchive/FV14.pdf [Lasta ned 13.01.10]
Hontvedt, M. og Kløvstad, V. (200) Nye nettfenomener. Internett. Tilgjengeleg
frå: http://www.ituarkiv.no/filearchive/Nye_Nettfenomen.pdf [Lasta ned 13.01.10]
Kløvstad, V. og Storsul, T. (2009) Vil du laste ned Web 2.0? Internett. Tilgjengeleg
frå: http://deltemeninger.no/-/page/show/2807_vil-du-laste-nedweb-
2-0?ref=mst [Lasta ned 13.01.10]
Youtube. Michael Wesch (2008). Web 2.0 og læringsmiljø. Internett. Tilgjengeleg frå: http://www.youtube.com/watch?v=J4yApagnr0s [Lasta ned 13.01.10]
Det ligg store mogelegheiter i det å ta i bruk den sosiale weben (Web 2.0) i skulen. Elevane kan då enkelt laste opp og dele kunnskap med kvarandre, og dette ligg det mykje lærdom i, både i forhold til digital og sosial kompetanse, og i forhold til opparbeiding av fagkunnskap. Her er det mogelegheit for bruk av multimodale tekstar (tekst, lyd og bilete) i undervisninga, som mange elevar lærer lettare av enn berre å lese ein tekst. Samtidig kan ein kanskje klare å engasjere skuleleie elevar som ikkje forstår vitsen med skulen, fordi mykje av innhaldet der ikkje er relatert til dagleglivet deira (som består mykje av digitale medium). Digital kompetanse (ein av 5 gr.leggande ferdigheiter) og bruk av samansatte tekstar er også ein viktig del av LK 06.
Det ligg også ein del utfordringar i det å ta i bruk sosiale nettstadar i skulen. For det fyrste kan det vere ein fare for at elevane sit på Facebook eller YouTube og ser på lite faglege ting i staden for å følgje med i undervisninga, og det er kanskje ein del elevar som ukritisk melder seg inn i mange ulike nettsamfunn og publiserar ting utan å tenke over konsekvensane. Derfor er det lurt å ta nokre forholdsreglar, som f.eks. å vere tydeleg på kva metodar og medium som skal brukast i undervisninga, og ha klare retningslinjer for bruk av Internett og nettsamfunn som er utarbeida av lærarar og elevar saman. F.eks. treng ikkje elevane ha eigne pc-ar tilgjengelege på pulten heile tida, men dei kan få jobbe med data i eigne timar på datarom. Slik blir mest mogeleg av tida brukt til faglege ting. Lærar bør også ha mest mogeleg oversikt over kva elevane jobbar med, og bør derfor vere registrert på dei same stadane som elevane.
Eks. på sosiale nettsamfunn i skulen:
YouTube: På YouTube kan ein finne filmar om all verdens tema ein kan tenke seg, og det er enkelt å laste opp filmar til eiga side (viss ein har registrert seg - noko som er enkelt) og søke i andre sine filmar, der ein også får tips til andre filmar innanfor same tema. Her kan ein lære mykje, også innanfor skulefaglege tema. Dette er ein god ressurs som kan nyttast i undervisninga på mange måtar. Elevane kan laste ned/lagre relevante videoar, og kanskje laste opp videoar som dei lagar på skulen. Mange elevar nyttar denne nettstaden i fritida si, og derfor bør ein vise interesse og utnytte den kompetansen elevane har på dette feltet. Ei utfordring kan vere at elevane blir distrahert av mange andre filmar som ikkje er relatert til undervisninga. Derfor bør det kanskje i størst grad vere eit medium læraren brukar til å vise eksempel frå ulike faglege tema på ein projektor i klasserommet e.l. Det kan mange elevar som synest det er mykje meir spennande og meir lærerikt å sjå filmar i forhold til å berre lese i ei bok, fordi dei får fleire inntrykk i form av både lyd, bilete og tekst. Dei blir sannsynlegvis også meir motivert når dei ser at læraren tek fritidskulturen deira på alvor, og ser nokon av dei same mogelegheitane som dei gjer i forhold til desse nettsamfunna.
Facebook: Veldig mange unge er registrert på Facebook og brukar dette dagleg, eller i alle fall fleire gongar i veka. Her kan ein skrive kva ein gjer på i augeblinken, kommentere andre sine innlegg, melde seg inn i ulike grupper alt etter interesse og diskutere ulike tema, chatte, legge til ulike spel og underhaldning, videoar, bilete, musikk og mykje meir. Derfor er det mange mogelegheiter for skulearbeid her, f.eks. i forhold til multimodale tekstar. I staden for at elevane må lure seg til å sjekke sida si i timane, kan dei heller bruke det i skuletimane på ein fornuftig måte, f.eks. få i oppgåve å skrive innlegg om eit tema på ei gruppeside,
ha faglege diskusjonar med medelevane, elevane kan kome med spørsmål til læraren og medelevane viss dei legg kvarandre til som kontakter. Det er også ein plass der skulen kan legge ut informasjon.
Del og bruk: Dette er eit nettverk for lærarar, pedagogar, forskarar, byråkratar, bibliotekarar og andre med interesse for sosial web, IKT og skule. Ein kan dele meiningar og kunnskapar om ulike skulefaglege tema og Sosial Web/ IKT. Her kan f.eks. lærarar kome med innspel i forhold til korleis ein kan bruke IKT i undervisninga og få gode tips til undervisningsopplegg av andre. Eg er litt usikker på kor relevant dette er for elevar, for det virkar som det er helst for lærarar og liknande.
Kjelder:
Hontvedt, M. (2008) Forskning viser vei 14 - ITU. Internett. Tilgjengeleg
frå: http://www.ituarkiv.no/filearchive/FV14.pdf [Lasta ned 13.01.10]
Hontvedt, M. og Kløvstad, V. (200) Nye nettfenomener. Internett. Tilgjengeleg
frå: http://www.ituarkiv.no/filearchive/Nye_Nettfenomen.pdf [Lasta ned 13.01.10]
Kløvstad, V. og Storsul, T. (2009) Vil du laste ned Web 2.0? Internett. Tilgjengeleg
frå: http://deltemeninger.no/-/page/show/2807_vil-du-laste-nedweb-
2-0?ref=mst [Lasta ned 13.01.10]
Youtube. Michael Wesch (2008). Web 2.0 og læringsmiljø. Internett. Tilgjengeleg frå: http://www.youtube.com/watch?v=J4yApagnr0s [Lasta ned 13.01.10]
onsdag 18. november 2009
Øvingsoppgåver om hensyn
Øvingsoppgåve 1:
Spørsmål 1: Kva betydning har alt dette for f.eks. å legge klassebilder ut på nett?
Svar: For å kunne legge klassebilder ut på nett må ein ha tillatelse frå elevane, og foreldra viss elevane er under 15 år. (Personvern) Ein må også ha tillatelse frå dei som har teke biletet. (Opphavsrett) Personvernlova er til for å beskytte oss mot at nokon missbrukar bilete av andre, medan Opphavsretten skal passe på at andre ikkje missbrukar andre sine skapande arbeid, slik at opphavspersonen taper på det.
Spørsmål 2: Korleis slår dette ut i forhold til å avbilde elevar i læringsarbeidet, på ekskursjonar, på tur, på tilstelningar i skulens regi og andre aktuelle situasjonar som ofte avbildast?
Svar: Ein må spørje elevane og foreldra om tillatelse for å kunne publisere bilete med elevar som ein kan identifisere, men det er gjerne vanleg å bruke delvis generelle samtykker, der ein spør elevar og føresette med jamne mellomrom, f.eks. kvar år eller halvår, om generell tillatelse til publisering i gitte samanhengar, samtidig som ein informerer om kva rettigheiter dei har. Slik blir det ikkje så tungvint for skulen, ved at dei slepp å spørje om tillatelse ved kvart bilete dei skal publisere. Skulen bør få eit aktivt samtykke ved å få inn underskrevne skjema, slik at dei er sikre på at foreldra sitt samtykke er "frivillig, uttrykkelig og informert". (http://www.datatilsynet.no/)
Øvingsoppgåve 2:
Spørsmål 1: Situasjon: Jeg er fortsatt fotograf, og det er fortsatt mine barn. Kunne du da
publisere bildet uten tillatelse?
Svar: Den som har teke biletet, har opphavsrett til biletet, og dermed kan ikkje nokon andre publisere biletet utan tillatelse frå fotografen. Er personar avbilda slik at det kan vere mogeleg å identifisere dei, må ein ha tillatelse frå desse og eventuelt foreldra deira (når barna er under 15 år), for å kunne publisere biletet. (Personvern) Her kan det kanskje vere vanskelig å identifisere borna, så ein må gjere ei objektiv vurdering i forhold til spørsmålet om borna kan identifiserast i slike tvilstilfeller, og ofte er det best å la vere å publisere biletet for å vere på den sikre sida.
Spørsmål 2: Situasjon: Du er fotograf, og dette er dine elever. Kunne du da publisere bildet
uten tillatelse?
Svar: Ein kan jo tru at det må vere lov, sidan det er vanskelig å identifisere elevane på biletet. Men ein kan ikkje publisere bilete med elevar som kan vere mogeleg å identifisere (f.eks. viss biletet er frå nærmiljøet, der det er mogeleg å kjenne att elevane utan å sjå ansiktet deira), utan å få tillatelse frå elevane på biletet og foreldra deira. Viss det derimot er aktiviteten eller andre motiv enn barna som er i fokus, slik at barna ikkje er mogeleg å indentifisere, kan det heller vere mogeleg å publisere biletet. (http://www.datatilsynet.no/)
Øvingsoppgåve 3:
Formuler eit samtykkeskjema for din skule (ev. tenkt skule) som du meinar tek dei nødvendige hensyn.
Samtykkeskjema:
AVTALE OM PUBLISERING AV ELEVBILETE
For å informere heimen om arrangement, aktiviteter, prosjekter og liknande, ynskjer vi å legge inn bilete i tillegg til tekst på skulen si heimeside. Desse bileta vil ligge på nettsida vår i ca 1 år. Bileta vil vere passorbeskytta, så det skal vere sikkert å la bileta ligge der utan at andre kan kopiere dei.
For å legge ut identifiserbare bilete (portrett og klassebilete) av elevar, treng vi føresette si tillating. Skulen vil spørje om ny tillating kvart halvår. Føresette har rett til å avgjere om bilete av barna deira skal publiserast før barnet er 15 år. Etter fylte 15 år er det elevane sjølv som avgjer dette. I kvart enkelt tilfelle skal vi vurdere behovet, førmålet og sjå på ulempene publiseringa kan innebære. Vi vil ikkje gå ut med namn på elevane.
Eleven sitt namn: ________________________________
Klasse :_____________
Sett x for svar:
_____Eg er kjent med ”Retningslinjer for bruk av bilder av barn” på internettsidene til skulen. Datatilsynet har regler for innhenting av tillatelse og publisering av bilder av barn på internett - http://www.datatilsynet.no/. Disse retningslinjene legges til grunn på vår skule.
_____Ja, eg samtykkjer. Samtykket gjeld i eit halvt år, når vi sender ut nytt samtykkeskjema.
_____Nei, eg samtykkjer ikkje.
dato ___________ ______________________________
Føresette si underskrift
Vennleg helsing
(namn på rektor)
Kjelder:
Datatilsynet. Tilgjengeleg frå: http://www.datatilsynet.no/ Lesedato: 18.11.09
Åndsverkslova: http://www.lovdata.no/all/nl-19610512-002.html Lesedato: 18.11.09
Spørsmål 1: Kva betydning har alt dette for f.eks. å legge klassebilder ut på nett?
Svar: For å kunne legge klassebilder ut på nett må ein ha tillatelse frå elevane, og foreldra viss elevane er under 15 år. (Personvern) Ein må også ha tillatelse frå dei som har teke biletet. (Opphavsrett) Personvernlova er til for å beskytte oss mot at nokon missbrukar bilete av andre, medan Opphavsretten skal passe på at andre ikkje missbrukar andre sine skapande arbeid, slik at opphavspersonen taper på det.
Spørsmål 2: Korleis slår dette ut i forhold til å avbilde elevar i læringsarbeidet, på ekskursjonar, på tur, på tilstelningar i skulens regi og andre aktuelle situasjonar som ofte avbildast?
Svar: Ein må spørje elevane og foreldra om tillatelse for å kunne publisere bilete med elevar som ein kan identifisere, men det er gjerne vanleg å bruke delvis generelle samtykker, der ein spør elevar og føresette med jamne mellomrom, f.eks. kvar år eller halvår, om generell tillatelse til publisering i gitte samanhengar, samtidig som ein informerer om kva rettigheiter dei har. Slik blir det ikkje så tungvint for skulen, ved at dei slepp å spørje om tillatelse ved kvart bilete dei skal publisere. Skulen bør få eit aktivt samtykke ved å få inn underskrevne skjema, slik at dei er sikre på at foreldra sitt samtykke er "frivillig, uttrykkelig og informert". (http://www.datatilsynet.no/)
Øvingsoppgåve 2:
Spørsmål 1: Situasjon: Jeg er fortsatt fotograf, og det er fortsatt mine barn. Kunne du da
publisere bildet uten tillatelse?
Svar: Den som har teke biletet, har opphavsrett til biletet, og dermed kan ikkje nokon andre publisere biletet utan tillatelse frå fotografen. Er personar avbilda slik at det kan vere mogeleg å identifisere dei, må ein ha tillatelse frå desse og eventuelt foreldra deira (når barna er under 15 år), for å kunne publisere biletet. (Personvern) Her kan det kanskje vere vanskelig å identifisere borna, så ein må gjere ei objektiv vurdering i forhold til spørsmålet om borna kan identifiserast i slike tvilstilfeller, og ofte er det best å la vere å publisere biletet for å vere på den sikre sida.
Spørsmål 2: Situasjon: Du er fotograf, og dette er dine elever. Kunne du da publisere bildet
uten tillatelse?
Svar: Ein kan jo tru at det må vere lov, sidan det er vanskelig å identifisere elevane på biletet. Men ein kan ikkje publisere bilete med elevar som kan vere mogeleg å identifisere (f.eks. viss biletet er frå nærmiljøet, der det er mogeleg å kjenne att elevane utan å sjå ansiktet deira), utan å få tillatelse frå elevane på biletet og foreldra deira. Viss det derimot er aktiviteten eller andre motiv enn barna som er i fokus, slik at barna ikkje er mogeleg å indentifisere, kan det heller vere mogeleg å publisere biletet. (http://www.datatilsynet.no/)
Øvingsoppgåve 3:
Formuler eit samtykkeskjema for din skule (ev. tenkt skule) som du meinar tek dei nødvendige hensyn.
Samtykkeskjema:
AVTALE OM PUBLISERING AV ELEVBILETE
For å informere heimen om arrangement, aktiviteter, prosjekter og liknande, ynskjer vi å legge inn bilete i tillegg til tekst på skulen si heimeside. Desse bileta vil ligge på nettsida vår i ca 1 år. Bileta vil vere passorbeskytta, så det skal vere sikkert å la bileta ligge der utan at andre kan kopiere dei.
For å legge ut identifiserbare bilete (portrett og klassebilete) av elevar, treng vi føresette si tillating. Skulen vil spørje om ny tillating kvart halvår. Føresette har rett til å avgjere om bilete av barna deira skal publiserast før barnet er 15 år. Etter fylte 15 år er det elevane sjølv som avgjer dette. I kvart enkelt tilfelle skal vi vurdere behovet, førmålet og sjå på ulempene publiseringa kan innebære. Vi vil ikkje gå ut med namn på elevane.
Eleven sitt namn: ________________________________
Klasse :_____________
Sett x for svar:
_____Eg er kjent med ”Retningslinjer for bruk av bilder av barn” på internettsidene til skulen. Datatilsynet har regler for innhenting av tillatelse og publisering av bilder av barn på internett - http://www.datatilsynet.no/. Disse retningslinjene legges til grunn på vår skule.
_____Ja, eg samtykkjer. Samtykket gjeld i eit halvt år, når vi sender ut nytt samtykkeskjema.
_____Nei, eg samtykkjer ikkje.
dato ___________ ______________________________
Føresette si underskrift
Vennleg helsing
(namn på rektor)
Kjelder:
Datatilsynet. Tilgjengeleg frå: http://www.datatilsynet.no/ Lesedato: 18.11.09
Åndsverkslova: http://www.lovdata.no/all/nl-19610512-002.html Lesedato: 18.11.09
torsdag 12. november 2009
Bruk av lyd i læringssamanheng
Lyd er noko som kan vere med på å gjere undervisninga meir spennande og interessant. Dette fordi ein del elevar lærer betre ved å høyre det dei skal lære, og fordi lyd saman med bilete og tekst gir fleire sanseinntrykk, slik at det er lettare å få med seg det som blir undervist om. Ein har også mange fleire mogelegheiter til å variere arbeidsmåtane ved å bruke lyd i undervisninga, gjerne i tilknyting til multimodale tekstar.
Ein tenkjer kanskje at lydbehandling er noko som har mest med musikkfaget å gjere, men også andre fag har områder som er knytt til lyd. Ein kan bl.a. arbeide med lyd i naturfag, der eit relevant kompetansemål i forhold til lyd etter 7. årstrinn er: ”gjennomføre forsøk med lyd, hørsel og støy, beskrive og forklare resultatene og hvordan vi kan skjerme oss mot uønsket lyd.” (UFD, 2006: 87) Då kan ein kanskje bruke eit lydbehandlingsprogram til å spele inn ulike lydar med forskjellig frekvens, og vurdere kor godt ein høyre lyden, eventuelt om ein oppfattar det som støy eller som behagelig å høyre på. Her kan ein også ha med litt teori om frekvens, lydstyrke, øyret si oppbygging osv.
Ein kan også ha om lyd i norsk, der ein kan arbeide med lyd i samansatte tekstar. I læreplanen for norsk står det: ”Hovudområdet samansatte tekster viser til et utvidet tekstbegrep der tekst kan vere satt sammen av skrift, lyd og bilder i et samlet uttrykk.” (UFD, 2006: 42) Då kan ein f.eks. jobbe med å lage ein film om eit relevant tema, der lyd er ein viktig del. Elevane kan vise bilder samtidig som dei spelar inn stemmene sine i eit lydbehandlingsprogram, der dei fortel kva bileta viser. Filmen kan også innehalde tekst, slik at det blir eit heilskapleg uttrykk.
Det kan også vere relevant å bruke ein lydopptakar til å lese inn historier, eventyr og liknande for elevar som har vanskar med lesing og skriving i norsk eller andre språkfag. Då kan det vere ei god hjelp å høyre teksten, samtidig som ein ser på orda i boka. Slik kan ein nytte lyd i tilpassa opplæring. Ein lydopptakar kan også vere nyttig i musikk, der elevane kan spele inn musikk og sang, og lytte til det seinare , slik at dei kan reflektere over kva som er bra, og kva dei kanskje kan gjere annleis.
Det er ikkje berre i norsk at ein kan jobbe med samansatte tekstar. I alle fag skal det jobbast med grunnleggjande ferdigheiter som lesing, skriving og digitalt arbeid. Då ligg det i følgje Høiland og Wølner (2007) også til rette for å arbeide med multimodal tekst (og dermed lyd) i alle fag. (Høiland og Wølner, 2007: 37)
Eit lydbehandlingsprogram som kan vere aktuelt å bruke, er Audacity. Det er eit avansert og godt program ein kan laste gratis ned frå Internett, og det er nokolunde enkelt å lære. Til dette programmet bør ein laste ned ei tilleggsfil, så ein kan eksportere lydfiler til MP3. I dette programmet kan ein spele inn tale, redigere tale og musikk på ulike måtar og gjerne lage høyrespel, Nettradio eller liknande. Elevane kan legge dei redigerte lydfilene i ei digital mappe og gi respons på ulike delar ved lydfila, slik at det blir ein pedagogisk tekst der dei kan lære av kvarandre. (Høiland og Wølner, 2007: 39)
Det er også viktig at elevane får kjennskap til gjeldande lover og reglar, og respekt for opphavsrettsleg beskytta materiale. Ein kan også bruke lybehandlingsprogramma Beaterator og Sequel i arbeid med bl.a. struktur, form og dramaturgi f.eks. i forhold til musikk. (Otnes, 2009: 219-222)
Kjelder:
Høiland, T. & Wølner, T. A (2007) Fra digital ferdighet til kompetanse - om didaktikk for
arbeid med digitale medier i skolen. Oslo, Gyldendal Akademisk.
UFD (2006) Kunnskapsløftet: Fag og læreplanar for kunnskapsløftet. Undervisnings- og
Forskningsdepartementet [Internett]. Tilgjengeleg frå: http://www.udir.no/grep [Lasta
ned 11.11.2009]
Otnes, H. (2009) Å være digital i alle fag. Oslo, Univeritetsforlaget.
Ein tenkjer kanskje at lydbehandling er noko som har mest med musikkfaget å gjere, men også andre fag har områder som er knytt til lyd. Ein kan bl.a. arbeide med lyd i naturfag, der eit relevant kompetansemål i forhold til lyd etter 7. årstrinn er: ”gjennomføre forsøk med lyd, hørsel og støy, beskrive og forklare resultatene og hvordan vi kan skjerme oss mot uønsket lyd.” (UFD, 2006: 87) Då kan ein kanskje bruke eit lydbehandlingsprogram til å spele inn ulike lydar med forskjellig frekvens, og vurdere kor godt ein høyre lyden, eventuelt om ein oppfattar det som støy eller som behagelig å høyre på. Her kan ein også ha med litt teori om frekvens, lydstyrke, øyret si oppbygging osv.
Ein kan også ha om lyd i norsk, der ein kan arbeide med lyd i samansatte tekstar. I læreplanen for norsk står det: ”Hovudområdet samansatte tekster viser til et utvidet tekstbegrep der tekst kan vere satt sammen av skrift, lyd og bilder i et samlet uttrykk.” (UFD, 2006: 42) Då kan ein f.eks. jobbe med å lage ein film om eit relevant tema, der lyd er ein viktig del. Elevane kan vise bilder samtidig som dei spelar inn stemmene sine i eit lydbehandlingsprogram, der dei fortel kva bileta viser. Filmen kan også innehalde tekst, slik at det blir eit heilskapleg uttrykk.
Det kan også vere relevant å bruke ein lydopptakar til å lese inn historier, eventyr og liknande for elevar som har vanskar med lesing og skriving i norsk eller andre språkfag. Då kan det vere ei god hjelp å høyre teksten, samtidig som ein ser på orda i boka. Slik kan ein nytte lyd i tilpassa opplæring. Ein lydopptakar kan også vere nyttig i musikk, der elevane kan spele inn musikk og sang, og lytte til det seinare , slik at dei kan reflektere over kva som er bra, og kva dei kanskje kan gjere annleis.
Det er ikkje berre i norsk at ein kan jobbe med samansatte tekstar. I alle fag skal det jobbast med grunnleggjande ferdigheiter som lesing, skriving og digitalt arbeid. Då ligg det i følgje Høiland og Wølner (2007) også til rette for å arbeide med multimodal tekst (og dermed lyd) i alle fag. (Høiland og Wølner, 2007: 37)
Eit lydbehandlingsprogram som kan vere aktuelt å bruke, er Audacity. Det er eit avansert og godt program ein kan laste gratis ned frå Internett, og det er nokolunde enkelt å lære. Til dette programmet bør ein laste ned ei tilleggsfil, så ein kan eksportere lydfiler til MP3. I dette programmet kan ein spele inn tale, redigere tale og musikk på ulike måtar og gjerne lage høyrespel, Nettradio eller liknande. Elevane kan legge dei redigerte lydfilene i ei digital mappe og gi respons på ulike delar ved lydfila, slik at det blir ein pedagogisk tekst der dei kan lære av kvarandre. (Høiland og Wølner, 2007: 39)
Det er også viktig at elevane får kjennskap til gjeldande lover og reglar, og respekt for opphavsrettsleg beskytta materiale. Ein kan også bruke lybehandlingsprogramma Beaterator og Sequel i arbeid med bl.a. struktur, form og dramaturgi f.eks. i forhold til musikk. (Otnes, 2009: 219-222)
Kjelder:
Høiland, T. & Wølner, T. A (2007) Fra digital ferdighet til kompetanse - om didaktikk for
arbeid med digitale medier i skolen. Oslo, Gyldendal Akademisk.
UFD (2006) Kunnskapsløftet: Fag og læreplanar for kunnskapsløftet. Undervisnings- og
Forskningsdepartementet [Internett]. Tilgjengeleg frå: http://www.udir.no/grep [Lasta
ned 11.11.2009]
Otnes, H. (2009) Å være digital i alle fag. Oslo, Univeritetsforlaget.
Abonner på:
Innlegg (Atom)
